Romowie w Polsce i na świecie

  • Romowie na wschodzie – dyskryminacja Romów w Rosji

    Wśród wzrastających resentymentów wobec mniejszości etnicznych i narodowych w Rosji, Romowie szczególnie spotykają się z niechętnym przyjęciem otoczenia w wielu częściach kraju, alarmują obrońcy praw człowieka.

  • Romski Dzień

    8 kwietnia 1971 roku w Oprington, niedaleko Londynu doszło do pierwszego spotkania starszyzny romskiej z wielu krajów. Aktem tym Romowie chcieli zaznaczyć swoją obecność w Europie i upomnieć się o należne im prawa. Na wyjątkowość tego zdarzenia sprzed 43 lat złożyło się wiele okoliczności. Po raz pierwszy Romowie zamanifestowali swoje istnienie na arenie międzynarodowej jako jeden naród. To zjednoczenie zainspirowało tworzącą się grupę działaczy i inteligencji do działań na rzecz obrony praw obywatelskich mniejszości romskiej. Utworzono I Światową Radę Romów, zatwierdzono hymn i przyjęto barwy flagi. Począwszy od tamtego historycznego wydarzenia co roku obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Romów.

  • Konfrontacja z rzeczywistością

    Problemy wykluczenia i ubóstwa towarzyszą Romom nieodłącznie od chwili przybycia do Europy w XIII wieku. Są one dla nich swoistym fatum, zaklętym kręgiem, z którego nie potrafią się wydostać. Nie oznacza to, że wszyscy cierpią tak samo i w równym stopniu dzielą niedole. Tutaj pojawia się największy problem – tak naprawdę niewiele wiadomo o skali tego zjawiska, gdyż nie dysponujemy wiarygodnymi danych w tej mierze. Jak wiadomo, żeby jakiemuś zagrożeniu zaradzić, wpierw trzeba go dogłębnie poznać. Inaczej poruszamy się niczym ślepcy, na zasadzie może się uda gdzieś dojść.

  • Świat romskich zwyczajów - narodziny

    Życiem romskim – od narodzin do śmierci – kieruje zbiór rytuałów i praktyk o charakterze religijno-magicznym. Każdy aspekt życia toczy się w/g odwiecznych zasad wyznaczonych przez tradycję. Wraz z gwałtownymi zmianami cywilizacyjnymi w ostatnich latach system ten ulega osłabieniu i wyparciu. Życie Romów coraz bardziej uniezależnia się „okowów” tradycji. Staje się wolne od przesądów i zabobonów funkcjonujących przez całe wieki w społeczności romskiej.

  • Pęknięta tożsamość – Romowie w Holandii

    Krajobraz niczym żywcem wyjęty z obrazów Rembrandta, małe, kolorowe drewniane domki, równina upstrzona kwiatami i soczystą zielenią łąk, wszystko to nadaje aurę bajkowości. Jest jednak coś niepokojącego w tym sielankowym klimacie, wyczuwa się jakieś podskórne napięcie przechadzając się po osiedlu zamieszkałym przez „czarnych holendrów”, jak pogardliwie określa się tu Romów. W większości jednak ludzie określani tym mianem nie czują się członkami tej społeczności, należą do innej grupy etnicznej zwanej Sinti i czują wyraźny dyskomfort, kiedy zwraca się do nich – Romowie.

  • Romowie w świetle mitów i wyobrażeń

    Mit jest kamieniem węgielnym na którym zbudowane zostały fundamenty niemal każdego współczesnego narodu europejskiego. Mit zacierający dwa podstawowe komponenty określające naszą rzeczywistość tj czas i przestrzeń jest integralną częścią polskiej tożsamości narodowej. Zaletą mitu jest jego ogromną zdolność integracyjna wokół zbioru idei i wartości, która pomimo tego, że często stanowi tylko obszar wyobrażeniowy, w wyniku ich absorpcji i infiltracji społecznej zyskują rangę realności. Wierząc w mit nasycamy go pierwiastkiem prawdy i realizmu, niekiedy bardziej sugestywnego niż wydarzenia, które miały miejsce w „prawdziwej” rzeczywistości. Jest to niezmiernie ważne z punktu widzenia zbiorowości ludzkich, które miały to nieszczęście, że w toku swoich dziejów nie wypracowały dorobku kulturalno – ideowego, pozwalającego na ogniskowanie swoich dążeń poprzez nawiązywanie do swej chlubnej tradycji. Mit wypełnia tą brakującą przestrzeń, stanowiąc swoistą drogę „na skróty” prowadząca do zbudowania struktury organizacji życia zbiorowego przybierającej formę narodu. Mit i wykreowane przez niego postacie i wzorce jest niezwykle żywotny w kształtowaniu amerykańskiej ideologii narodowej, jest jego integralną częścią.

  • Dylematy wyboru

    Kim jestem? To pytanie zadawałem wielu poznanym Romom w ciągu ostatnich kilku lat mego życia. Większość nie potrafiła udzielić mi jednoznacznej odpowiedzi. Czy w ogóle człowiek może świadomie wybrać jakąś grupę etniczną bądź narodową, do której chce należeć? Czy poznanie języka, kultury, obyczajów i tradycji wystarcza, by zostać Polakiem, Niemcem, Francuzem bądź Romem? W ostatecznym rozrachunku to jednak za mało.

  • Romowie w potrzasku współczesności

    Współczesny świat, pełen kontrastów i paradoksów, cechują cztery dominujące tendencje: konsumeryzm, globalizacja, niebywały rozwój technologii informatycznych i roli mediów oraz ciągle pogłębiające się nierówności społeczne. W tych głębokich przemianach uczestniczą również młodzi Romowie.

  • Wędrowcy pokoju

    Istota życia opiera się na ruchu – całym światem ożywionym kierują siły fizyczne, które warunkują jego mobilność. Ruch jest także integralną częścią świata definiowanego jako „nieożywiony” – skały, góry, powietrze znajdują się w stanie permanentnego - choć wykraczającego poza ludzkie zdolności percepcji - przemieszczania się. Jest on synonimem postępu, dynamizmu, aktywności, żywotności; antonimem inercji, amorfizmu i stagnacji.

  • Skąd jesteśmy?

    Postawione przeze mnie pytanie jest jednym z dwóch najczęściej zadawanych, a zarazem tym które nurtuje człowieka i ludzkość ”od zawsze”. Pierwszym takim pytaniem przewijającym się w życiu każdej jednostki ludzkiej od czasu pojawienia się na ziemi naszego gatunku jako istoty rozumnej jest pytanie – kim jesteśmy?

  • Przeszłość nieznana

    Czy jakaś wspólnota ludzka może istnieć i trwać zatraciwszy pamięć o swojej przeszłości? Czy może pretendować do miana narodu nie mając własnej pisanej historii? Odpowiedź nasuwa się właściwie jednoznaczna, a mianowicie - nie. Są jednak wyjątki od tej reguły i takim doskonałym przykładem są Romowie.

  • Quo Vadis?

    Jak wygląda obraz Romów na początku XXI wieku w świetle faktów i liczb? Powszechnie znane jest powiedzenie, że statystyki nie kłamią, jednak w odniesieniu do Romów nie jest to twierdzenie jednoznaczne. Romowie jak niemal w każdym aspekcie wymykają się schematom i jasnym i klarownym ocenom. Po pierwsze nie wiadomo tak naprawdę jak liczna jest obecnie populacja romska w Europie i na świecie. Szacuję się, że w samej Europie mieszka od 8-12 mln Romów, co daje im status największej mniejszości spośród wszystkich innych zamieszkujących Stary Kontynent. Niestety dane te opierają się tylko na szacunkach i przybliżeniach.

  • Bliscy, dalecy sąsiedzi

    Generalizacja to kategoria najczęściej stosowana przez szeroko rozumiana opinie publiczną wobec ludności romskiej. Sprowadza się to do operowania stereotypami na temat ich pochodzenia, charakteru i stanu rzeczywistego. Ten skrót myślowy- pojęciowy zwalnia od myślenia i wysiłku koniecznego do próby zgłębienia i poznania faktów, a mianowicie tego jacy naprawdę są Romowie.

  • Romowie – spadkobiercy Woltera

    Voltaire czyli François-Marie Arouet (1694 – 1778) – wielki francuski myśliciel, pisarz, filozof, jednych z ojców oświecenia, patron racjonalizmu na pozór ma zgoła niewiele wspólnego z romską kulturą, tradycją, mentalnością. Rudymentarna analiza jego dzieł i myśli wskazywałaby raczej, że obie strony reprezentują dwie skrajne postawy. Z jednej strony mamy umiłowanie racjonalizmu, „kult” rozumu, indywidualizm, krytyczny stosunek do religii po drugiej zaś umiłowanie tradycji, przesądy, mity, izolacjonizm. Dwa przeciwieństwa, ogień – woda. Jednak po dokładniej analizie możemy dostrzec pewne zbieżności, paralele w sposobie myślenia i pojmowania człowieka i otaczającego go świata między genialnym francuzem a romskim sposobem patrzenia na rzeczywistość.

  • Romowie w Polsce

    Romowie, to koczowniczy lud zamieszkujący Europę, zachodnią Azję, Afrykę, Amerykę i Australię. Ich praojczyzną są północno-zachodnie Indie, skąd wywędrowali około X w. n.e. przez Persję do Armenii i Azji Mniejszej (XI w.).

  • "Przyszłość Romów Polsce" - zapis dyskusji

    Niniejsza publikacja powstała na bazie wypowiedzi związanych z debatą "Przyszłość Romów w Polsce", zorganizowanej 15 października 2010 roku w Krakowie przez Instytut Obywatelski oraz Pełnomocnika Wojewody Małopolskiego ds mniejszości narodowych i etnicznych.

  • Serbia: Powracających Romów sen o Niemczech

    Tysiące młodych Romów, przez lata żyjących w Niemczech ma problem z adaptacją po przymusowym powrocie do Serbii, który już nie jest ich domem.

  • Między hybris a sophrosyne

    W starożytnej Grecji osoby aspirujące do miana wykształconych musiały wykazywać się zespołem cech i przymiotów wewnętrznych takich jak roztropność, umiarkowanie, dyscyplina wewnętrzna, umiejętność trzymania się drogi pośredniej, np. między siłą i słabością, używaniem życia i ascezą, rozrzutnością i skąpstwem, nieprzystępnością i poufałością.