Religie Koreańskie

 

Kultura Korei w ogromnym stopniu zdeterminowana jest przez różnorodność wyznań, które zadomowiły się zarówno na Południu, jak i Północy Półwyspu Koreańskiego. Obok wyznawców trzech głównych religii (buddyzm, chrześcijaństwo, konfucjanizm), prawie połowa Koreańczyków deklaruje ateizm. Niemniej, w mentalności mieszkańców Półwyspu niewątpliwe piętno odcisnęły wierzenia sprzed tysięcy lat, opierające się na szamanizmie i animizmie, jak również stosunkowo „młoda” Nauka Wschodu – Tonghak.

Trzeba jednak pamiętać o tym, że po zakończeniu II wojny światowej Korea została podzielona na dwie części: Południową i Północną. Zupełnie odmiennie zatem potoczyła się historia tych krajów, a co za tym idzie, inaczej zarysowuje się ich kultura i struktura wyznaniowa. Tak więc, omawiając kwestię religii w Korei trzeba uwzględnić ten podział i rozpatrywać je osobno.

Niestety, na temat struktury wyznaniowej Korei Północnej wiadomo niewiele, ponieważ bardzo ciężko zdobyć w tej materii obiektywne i rzetelne informacje. Jedno jest pewne – komunistyczna ideologia tego kraju propaguje ateizm, a wszelkie inne przekonania niezgodne z duchem partii są, eufemistycznie mówiąc, niemile widziane. Oficjalnie, władza powołuje się na zapis w konstytucji, który gwarantuje obywatelom wolność wierzeń oraz prawo do wznoszenia sakralnych budowli. Owszem, religie, które królują na Południu są praktykowane również w Koreańskiej Republice Ludowo-Demokratycznej, jakkolwiek liczba ateistów znacznie przewyższa liczbę ludzi wierzących.

Można jednak zaryzykować twierdzenie, iż funkcję religii w naszym pojęciu pełni w Korei Północnej ideologia partii – Juche (Dżucze), stworzona przez Wielkiego Wodza, Kim Ir Sena. W Filozofia Dżucze – samoistna filozofia rewolucji Kim Dzong Il (syn Kim Ir Sena) pisze, że filozofia Dżucze „[…] nie polega na rozwinięciu przez nią marksistowskiego dialektycznego materializmu, lecz na ugruntowaniu nowych zasad filozoficznych, w których centrum uwagi znajduje się człowiek [...] Filozofia Dżucze po raz pierwszy w historii określiwszy w sposób naukowy istotne właściwości człowieka, na tej podstawie dokonała zdefiniowania człowieka jako najdoskonalszej, najsilniejszej istoty na świecie oraz sformułowała nowy pogląd na świat. Jego istota polega na tym, że otaczający nas świat jest rządzony i przeobrażany przez człowieka [...]”. (www.krld.pl)

Natomiast, zupełnie inaczej wygląda sytuacja w Republice Korei. Oficjalnie, prawie połowa mieszkańców tego kraju jest ateistyczna, natomiast na drugą połowę składają się wyznawcy: buddyzmu, chrześcijaństwa (głównie protestantyzmu) oraz konfucjanizmu, aczkolwiek najmniej Koreańczyków deklaruje przynależność do konfucjanizmu, ale „obrzędy i hierarchia konfucjańska są dostrzegalne w ogromnej części społeczeństwa” (www.ekstrapodroze.pl).

Z drugiej strony ogromny wpływ na obecny kształt tych religii wywarły wierzenia pochodzące jeszcze z okresu paleolitycznego tj. szamanizm, animizm i wiara w duchy. Ślady tych wierzeń widocznie są do dzisiaj w społeczeństwie koreańskim i z pewnością nie można odmówić im związku z współczesną religijnością i w ogóle mentalnością Koreańczyków. Wierzenia szamańskie przetrwały mimo ponad 30-letniego kolonializmu japońskiego, podczas którego zakazano wszelkich ludowych praktyk. Nawet bezwzględna japonizacja nie zdołała pozbawić Koreańczyków ich tożsamości narodowej i kultury.

Rolę współczesnego nośnika wierzeń szamanistycznych w Korei Południowej pełnią po dziś dzień tzw. mudang – szamanki przepowiadające przyszłość. Jak pisze wybitny antropolog i znawca szamanizmu M. Hoppal, w społeczeństwie Korei Południowej ceremonie szamańskie nie należą do rzadkości, a wręcz dominują one w życiu religijnym mieszkańców tego regionu. Do takich charakterystycznych elementów szamanistycznych seansów należą z pewnością obrzędy polegające na przywoływaniu duchów przy pomocy dźwięku bębenka, jak również rytualne tańce (Shamanism in a Postmodern).

Jeśli mowa o wierzeniach szamańskich, nie sposób nie wspomnieć o mitycznym protoplaście narodu koreańskiego – Tangunie. Według mitologii był on synem niedźwiedzicy przemienionej w kobietę i niebianina. Do dzisiaj odgrywa on specjalną funkcję w świadomości narodowej Koreańczyków. Dopiero od niedawna zaprzestano podwójnego datowania tj. wg założenia państwa Dzoson przez Tanguna i kalendarza zachodniego.

Natomiast, w panteonie koreańskim od najdawniejszych czasów centralnym bóstwem jest Hananim – najwyższe bóstwo nieba. Oprócz niego oddawano także cześć bóstwom słońca, księżyca i gwiazd oraz duchom ziemi. Wyjątkową czcią otaczano również bóstwo gór Sansina. Jak nietrudno zauważyć, bóstwa te związane są z przyrodą. Próbowano ją ujarzmić poprzez składanie ofiar i modłów bogom zawiadującym określonymi jej sferami. Później wiele postaci panteonu koreańskiego, wymieszało się z bóstwami buddyjskimi i konfucjańskimi, tworząc specyficzną, niepowtarzalną jakość. Zgodnie z założeniami szamanizmu wszelkim zjawiskom natury odpowiadają rozmaite bóstwa, a jest ich około kilkuset.

Warto zaznaczyć, że wśród tego bogatego panteonu bóstw koreańskich było mnóstwo szkodliwych i groźnych duchów. Szczególnie należało się bać duchów ludzi, którzy zmarli śmiercią gwałtowną (np. topielców). Bardzo niebezpieczna była również Songakssi – duch młodej dziewczyny, która nie zdążyła wyjść za mąż. Wierzono, że jeśli jakiś dom nawiedzi jej duch, to uniemożliwi to zamążpójście dziewcząt z tej rodziny. Demony te próbowano odstraszać na różne sposoby. Do takich najpopularniejszych technik odstraszających należały m.in.: hałasowanie, spalanie atrap domostwa lub konkretnych przedmiotów opanowanych przez demona czy rysowanie symboli odpędzających złe duchy. Również bóstwa wodne miały specjalne znaczenie w wierzeniach Koreańczyków, mogły nawet przywrócić płodność bezpłodnym kobietom. W tym celu potrzebujące kobiety, udawały się w pobliże studni, rzeki lub źródła, i tam błagały o łaskę macierzyństwa.


Buddyzm

Buddyzm trafił na Półwysep Koreański za pomocą indyjskich mnichów około IV w n.e., aby w 668 r. uzyskać rangę religii narodowej. Mnisi, którzy przybyli do Korei, przekazali Koreańczykom doktrynę buddyzmu już w pewnym stopniu zsinizowaną.

Mnisi buddyjscy stali się główną siłą intelektualną, mieli duży wpływ na decyzje podejmowane przez rządzących. Wersja buddyzmu, która zadomowiła się na Płw. Koreańskim to mahajana (jeden z trzech głównych kierunków w buddyzmie). Pomimo to buddyzm koreański wykształcił swą własną specyfikę, która stanowi, oczywiście, odzwierciedlenie dziejów historycznych i polityki tego miejsca.

Sytuacja buddyzmu zmieniła się wraz z nastaniem rządów dynastii Dzoson (1392 –1910). Władcy tej dynastii hołdowali zasadom konfucjańskim. Ostatecznie, ich konserwatywne podejście do religii doprowadziło do znacznych ograniczeń buddystów, np. świątynie nie mogły być budowane w pobliżu miast.

Strony: 1 2 Następna »