Japonia (日本 – Nihon lub Nippon; 日本国 – Nihon-koku lub Nippon-koku) - państwo wyspiarskie we wschodniej części kontynentu azjatyckiego, obejmujące grupę Wysp Japońskich (Honsiu, Hokkaido, Kiusiu, Sikoku) oraz około 3 tys. mniejszych wysp w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego. Łącznie obszar: 377 835 km2.

W ukształtowaniu krajobrazu Japonii dominującą rolę odgrywają obszary górskie, zajmujące niemal 2/3 powierzchni kraju. Największe obszary nizinne położone są wzdłuż wybrzeży. Góry w Japonii osiągają znaczne wysokości, charakteryzują się urozmaiconą rzeźbą typu alpejskiego. Najwyższym szczytem jest, położony w środkowej części wyspy Honsiu, wulkan Fudżi. Ogółem na wyspach japońskich znajduje się 196 wulkanów, z których 30 jest aktywnych.

Japonia znajduje się w strefie aktywnej sejsmicznie (ok. 7500 wstrząsów na rok). Silne trzęsienia ziemi występują raz na kilka lat. W styczniu 1995 r. miasto Kobe nawiedziło potężne trzęsienie ziemi zabijając ponad 6,5 tys. ludzi, wstrząsy osiągnęły siłę 7,2 stopnia Richtera.

Sieć rzeczną Japonii tworzą liczne, lecz krótkie rzeki o dużym spadku wód i znacznym potencjale hydroenergetycznym. Najdłuższa z rzek, Shinano na Honsiu, liczy 367 km; do dłuższych zaliczają się także Tone na Honsiu (322 km) oraz Ishikari na Hokkaido (268 km). Dorzecza rzek japońskich są z reguły niewielkie. Rzeki, ze względu na znaczny spadek, liczne progi i wodospady, jedynie w nieznacznym stopniu nadają się do wykorzystania jako szlaki wodne.

Większa część obszaru Japonii pozostaje pod wpływem klimatu podzwrotnikowego. Kraj znajduje się w strefie oddziaływania monsunowej cyrkulacji powietrza. Pomiędzy sierpniem a wrześniem często występują tajfuny, którym towarzyszą obfite ulewy. Średnia temperatura stycznia notowana w stolicy kraju (Tokio) wynosi 4°C, lipca zaś 25°C. Roczna suma opadów 1565 mm.

Ustrój polityczny. Japonia jest monarchią parlamentarną. Funkcje głowy państwa sprawuje cesarz, władza ustawodawcza należy do dwuizbowego parlamentu (Kokkai). W jego skład wchodzi Izba Reprezentantów, licząca 480 członków, wybieranych w wyborach powszechnych na okres 4 lat, i Izba Radców – 242 członków, powoływanych na okres 6 lat (połowa składu odnawiana co 3 lata). Władzę wykonawczą sprawuje rząd odpowiedzialny przed parlamentem. Szefa rządu mianuje cesarz.

Gospodarka. Japonia pozostaje zdecydowanie drugą, po USA, gospodarką świata, wytwarzającą 15% światowego GDP. Kolejne Niemcy ok. 6%. Gospodarka tego kraju znajduje się na etapie zaawansowanej industrializacji, działającej w warunkach masowego przepływu informacji i wysoko rozwiniętej sieci transportu.

Kraj posiada bardzo niewielkie, choć zróżnicowane złoża surowców naturalnych. Istotne z punktu widzenia gospodarki narodowej są złoża rud cynku, ołowiu oraz miedzi. Ze względu na trudne warunki wydobycia i związane z tym wysokie koszty ogranicza się wydobycie węgla kamiennego.
Dochód narodowy w 2004 r. wynosił 29 400 USD na 1 mieszkańca. Średnia stopa inflacji w 2004: -0,1%.

Przemysł. Japoński przemysł przetwórczy zalicza się do najnowocześniejszych i najbardziej wydajnych na świecie. W latach 90. XX wieku wśród 25 największych przedsiębiorstw przemysłowych świata 6 pochodziło z Japonii. Były to koncerny Toyota, Nissan, Honda (samochodowe), Hitachi (elektroniczny), Matsushita, Toshiba (elektryczne).
Niezwykle silnie rozwinął się japoński przemysł hutnictwa stali, będący podstawą przemysłu stoczniowego i samochodowego. Głównymi ośrodkami hutniczymi są miasta: Jawata, Amagasaki, Nagoja, Kobe, Kawasaki. Japoński przemysł okrętowy od wielu lat zajmuje przodującą w świecie pozycję, pomimo wyraźnie w tej branży rysującego się trendu spadkowego. Przemysł stoczniowy skoncentrował się w regionie miast: Nagasaki, Sasebo, Nagasu, Osaka, Jokohama, Jokosuka.

Japonia przoduje w dziedzinie produkcji obrabiarek i robotów przemysłowych. Szczególną renomą cieszy się przemysł elektroniczny, optyczny i mechaniki precyzyjnej. Ponad połowa komputerów produkowanych na świecie pochodzi z Japonii. Zasłużone uznanie, ze względu na swą wysoką jakość, zdobyły japońskie aparaty fotograficzne, zegarki, lornetki, maszyny do szycia. W Japonii produkuje się szereg urządzeń przemysłowych powszechnego użytku, m.in.: telewizory, radia, pralki, lodówki. Niezwykle dobrze rozwinęły się zakłady branży chemicznej, głównie przemysł petrochemiczny i produkcja nawozów sztucznych. Waga przemysłu włókienniczego w gospodarce narodowej kraju w ciągu ostatnich dziesięcioleci relatywnie zmalała, choć Japonia pozostaje nadal znaczącym eksporterem wyrobów włókienniczych.

Charakterystyczną cechą przemysłu japońskiego jest koncentracja jego najważniejszych ośrodków wzdłuż wybrzeża i wokół największych ośrodków miejskich. Znaczna część japońskiego potencjału przemysłowego skupiła się w 4 rejonach: Tokio-Jokohama, Osaka-Kobe, Nagoja i na północy wyspy Kiusiu.

Rolnictwo. Również gospodarka rolna kraju stoi na bardzo wysokim poziomie. Pomimo ograniczonego areału ziem uprawnych, kraj w 75% jest samowystarczalny żywnościowo. Korzystny klimat pozwala na uzyskanie dwóch zbiorów w ciągu roku. Do najważniejszych roślin uprawnych należy ryż, pszenica, jęczmień oraz owoce, jarzyny i ziemniaki. Gospodarka hodowlana, ograniczona niewielkimi obszarami łąk i pastwisk, ma zdecydowanie drugorzędne znaczenie.
Niedobór białka zwierzęcego równoważy w Japonii bardzo dobrze rozwinięte rybołówstwo, które w znacznej mierze uzupełnia bilans żywnościowy kraju. Największe porty rybackie znajdują się w Hakodate i Shimonoseki.

Handel. Do największych partnerów handlowych kraju należą: Stany Zjednoczone, Chiny, Tajwan, Indonezja, Hongkong, Korea Południowa, Niemcy. Obroty z zagranicą w 2004 r. wynosiły: import – 401,8 mld USD, eksport – 538,8 mld USD.

 

 


 

 

Podział administracyjny na 43 prefektury, 2 prefektury miejskie, miasto wydzielone Tokio (wszystko na Honsiu) oraz prowincję Hokkaido. Stolicą jest Tokio. Większe miasta: Jokohama, Osaka, Nagoja, Sapporo, Kyoto, Kobe, Fukuoka, Kawasaki, Hiroszima, Kitakyushu, Sendai, Kagoshima, Niigata, Nagasaki.

Język urzędowy: japoński. Waluta narodowa: jen (100 senów).
Ludność: 127 417 tys. mieszkańców (2005 r.), średnia gęstość zaludnienia 336 osób/km2. Przyrost naturalny: 0,05 (2005 r.). Mieszkańcami Japonii są przede wszystkim Japończycy (99%) oraz niewielkie grupy Koreańczyków, Chińczyków, Amerykanów, Filipińczyków.

Dwie największe grupy wyznaniowe tworzą szintoiści (40%) i buddyści (38%), poza którymi spotyka się protestantów i katolików (łącznie ok. 1%). Zjawisko analfabetyzmu nie występuje. Średnia długość życia mężczyzn wynosi 78 lat, kobiet 84 lata; są to najwyższe wskaźniki na świecie.

Na podst. „WIEM. Darmowa Encyklopedia” (Onet.pl).

opracował Tomasz Ponikło