Projekt: „Muzułmanie i uchodźcy w polskiej szkole”realizowany był przez Stowarzyszenie Vox Humana. Projekt był finansowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.

 

W Polsce mieszka ok. 20-25 tys. muzułmanów, większość z nich ok. 12-15 tys. to uchodźcy i osoby o tzw. statusie tolerowanym. W ciągu ostatnich kilku lat 90% uchodźców, którzy do nas przyjeżdżają pochodzi z Czeczeni. Są to muzułmanie. Ok. 50% osób starających się o status uchodźcy (lub tych, którzy taki status otrzymali) to osoby poniżej 18 roku życia. Chodzą do szkół z polskimi dziećmi.

 

Nauczyciele, dyrektorzy szkół, szkolni pedagodzy, psychologowie i oczywiście uczniowie to jedne z pierwszych osób, które stykają się na co dzień z uchodźcami. Wiedza nt muzułmanów i uchodźców jest w naszym społeczeństwa niska. Dodatkowo i muzułmanie i uchodźcy to nie bardzo lubiane grupy przez nasze społeczeństwo. Jak wynika z badań COBOS Polacy chętnie udzieliliby podstawowej pomocy uchodźcom – dali tymczasowe schronienie, nakarmili i ubrali oraz wyprawili w dalszą drogę. Większość społeczeństwa nie chce i nie wyobraża sobie, by uchodźcy – Czeczeni – tak odmienni od nas kulturowo i wyznaniowo mieli pozostać i wbudować się w nasze społeczeństwo. Dodatkowo Czeczeni jako wyznawcy islamu budzą lęk – kojarzą się z wojna i terroryzmem. Na te problemy natury ogólnej nakładają się problemy specyficznie szkolne. Zazwyczaj dzieci chodzą do szkoły w rejonie ośrodka dla uchodźców, więc w jednej szkole jest duża ich grupa. Rodzicom Czeczenom często nie zależy na prawdziwej edukacji, a dzieci wysyłają do szkoły tylko po to, by dostać dodatkowe pieniądze na ich wyżywienie. W Polsce jest 17 ośrodków dla uchodźców – 10 z nich jest w oj mazowieckim, pozostałe w 3 w/w województwach. Jeśli dzieci czeczeńskich jest w klasie dużo nie integrują się z polskimi kolegami, w związku z tym wolniej uczą się języka polskiego. Część Czeczenów traktuje nasz kraj jako tranzytowy, w związku z tym w klasie jest duża rotacja dzieci. Przy znaczącej liczbie dzieci (czasem jest to 6-7 osób w jednej klasie), które nie mówią po polsku nauczycielowi jest dość trudno prowadzić lekcje na odpowiednio wysokim poziomie. Spada wówczas poziom edukacji polskich dzieci, co niepokoi ich rodziców. Spada również ranking szkoły, gdyż wynik testów dzieci, które czasem prawie nie mówią po polsku wlicza się do rankingu szkoły.

Na to nakładają się problemy związane z odmiennością kulturową i obyczajową. Nauczyciele, którzy uczą w szkołach do których chodzą dzieci uchodźców często nie mają odpowiedniego przygotowania – ich wiedza zarówno dotycząca islamu jak i problemów związanych z uchodźcami – praw i obowiązków uchodźców (np. wysyłanie dzieci do szkoły, promocja do następnej klasy), traumy pourazowej (jak ją rozpoznać, jak leczyć) często jest nabywana podczas pracy bez teoretycznego przygotowania. Ą Niektóre kody kulturowe (np. związane obyczajami) są nieczytelne. Brak wiedzy często przeszkadza im w pracy. Często nie wiedzą również gdzie i jakiej pomocy mogą oczekiwać z zewnątrz (np. od instytucji zajmującej się uchodźcami, z gminy, z Biura Edukacji, z kuratorium). Nauczyciele ci bardzo często pracują z wielkim poświęceniem i wysiłkiem. Ich praca bywa dużo cięższa niż nauczyciela w szkole bez takich obciążeń.

Nasz projekt kierujemy właśnie do nauczycieli, szkolnych pedagogów i psychologów ze szkół w których uczą się dzieci uchodźców. Nasz projekt składa się z dwóch głównych działań: wydania książki oraz przeprowadzenia szkoleń. Z jednej strony chcemy dostarczyć im użyteczne narzędzie pracy – książkę na temat islamu i uchodźstwa, która może podnieść jakość ich pracy. Książka będzie rzetelnym źródłem wiedzy, pomoże w rozwiązywaniu problemów związanych z obyczajami i różnicami kulturowymi nowych uczniów, a także pozwoli wytłumaczyć te różnice uczniom polskim i odpowiadać na ich pytania. Książka ma być źródłem wiedzy oraz pomocą dydaktyczną.

Szkolenia chcemy przeprowadzić w 10 szkołach, w których uczą się dzieci uchodźców. Z naszych doświadczeń oraz rozmów z dyrektorami szkół wynika, że najskuteczniejszą metodą jest organizacja szkoleń w danej placówce dla całego zespołu, który w danej szkole pracuje. Szkolenia maja na celu uzupełnienie wiedzy nauczycieli zarówno w dziedzinie islamu i Czecznów jak i problemów związanych z edukacją dzieci uchodźców.

Opis projektu:

Adresaci zadania: nauczyciele, dyrektorzy szkół, pedagodzy, psychologowie pracujący w szkołach, do których chodzą dzieci uchodźców. W Polsce jest 18 ośrodków dla uchodźców. Szkoły zostaną wybrane spośród szkół, do których chodzą dzieci z tych ośrodków. Kryterium wyboru będzie liczba uczniów.

Liczba uczestników szkoleń: 250
Liczba wszystkich uczestników: 500

Harmonogram działań:

1. Przygotowanie i wydanie informatora poświęconego muzułmanom i uchodźcom przygotowanego pod kątem pracy nauczycieli. Książka ta z jednej strony ma być pomocą dydaktyczną (na jej podstawie nauczyciel może przygotować lekcje na tematy związane z islamem, uchodźcami, sytuacją obu tych grup w Polsce, a także w Europie. Będzie przygotowana z myślą o nauczycielach historii, WOS-u, religii – by mogli przygotować lekcje. Przede wszystkim jest pisana z myślą o wszystkich nauczycielach, którzy mają kontakt z dziećmi uchodźców tak by była rzetelnym źródłem wiedzy, pomagała zrozumieć odmienność uczniów i zapobiegała konfliktom, które z powodu braku wiedzy mogą wyniknąć. Nasze stowarzyszenie prowadziło kilka projektów wśród nauczycieli, którzy uczą dzieci uchodźców (w szkołach na Bielanach, Woli i w zespole szkół w Podkowie Leśnej), wybrane tematy i zakres ksiązki został opracowany po rozmowach z nauczycielami i dyrekcją szkół.
Autorki: Agata Marek, Agnieszka Kosowicz

2. Szkolenia dla nauczycieli. Szkolenia zostaną przeprowadzone w 10 wybranych szkołach z 3 województw, w których uczą się dzieci uchodźców w znaczącej liczbie. Będą poświęcone islamowi, uchodźcom oraz problemom, jakie mogą wystąpić w pracy nauczycieli w kontakcie z dziećmi uchodźców. Uczestnicy szkoleń otrzymają informatory oraz materiały szkoleniowe.

Program szkoleń:

1. Podstawy islamu religii i obyczajowości
- islam w liczbach, stosunek do chrześcijaństwa
- podstawy islamu
- kobieta i mężczyzna – prawa, obowiązki, zakazy
- małżeństwo, wychowanie dzieci

2. Uchodźcy:
- Podstawowe pojęcia i rozróżnienia
- Prawa uchodźców
- Sytuacja uchodźców na świecie i w Polsce
- Proces stawania się uchodźcą
- Zaburzenia wynikające ze stresu, oraz szok kulturowy i stres akuturacyjny – przyczyny, objawy, konsekwencje
- Edukacja dzieci uchodźców

3. Zarys historii Czeczenów.
- Doświadczenia kształtujące ich postawę w Polsce – wojna,
- Praktyczne problemy nauczycieli, w których uczą się dzieci uchodźców wraz z proponowanymi rozwiązaniami
- Konsekwencje traumy i migracji - jak postępować z dzieckiem uchodźcy w szkole by ułatwić mu wejście w nowe środowisko.

Celem szkoleń jest ułatwienie pracy nauczycielom, którzy pracują z dziećmi uchodźców.

Patronat medialny nad projektem objęła witryna www.tolerancja.pl