Wykład został przedstawiony w ramach Dni Kultury Białorusi, które odbyły się w Krakowie w dniach 24-28.10.2007. Dni organizowane były przez: Klasztor oo. Dominikanów w Krakowie, Dominikańską Szkołę Współczesności' Białoruską Alternatywę w Krakowie oraz Fundację Kultury Chrześcijańskiej ZNAK

 

Literatura białoruska – klejnot literatury europejskiej

Literatura białoruska – jedna z najbogatszych i najbardziej rozwiniętych w Europie. Jej historia zaczyna się w XII wieku, kiedy Białorusini stopniowo wyłaniają się ze wspólnoty słowiańskiej i stają się odrębnym narodem. Natomiast cech narodowych literatura ziem białoruskich nabiera w dobie Odrodzenia. XV-XVI wieki – to doba Odrodzenia w Europie. To były czasy wielkich odkryć geograficznych, śmiałych podróży, nadzwyczajnego rozkwitu kultury, nauki, sztuki. To okres w rozwoju cywilizacji europejskiej, kiedy powstały wzorowe pomniki architektoniczne, malarstwa, literatury, które do dziś przyciągają ludzi swą doskonałością i prawdziwym pięknem. Mianowicie dobie Odrodzenia zawdzięcza się początek mechanicznego powielania książek.

Białorusini brali aktywny udział we wszystkich procesach kulturowy w dobie Odrodzenia. Wielu otrzymało edukacje w różnych uczelniach i uniwersytetach europejskich, poznawało układ społeczny krajów Europy Zachodniej, żeby później u siebie w domu prowadzić reformy, które dotyczyły każdej branży życia społecznego. Wśród ludzi nowej formacji był doktor medycyny Franciszek Skaryna.

6 sierpnia 1517 roku w Pradze wydrukował pierwszą księgę w języku starobiałoruskim pod tytułem “Псалтыр” „Psałterz”. W ciągu najbliższych dwóch lat zostały wydane 22 księgi Starego testamentu. Był to drugi na świecie przekład świętej księgi chrześcijaństwa na język narodowy, który nie był w owym czasie językiem kanonicznym. Każdą księga zawiera autorskie komentarze, wstępy i posłowia Skaryny, które zawierają informację o autorstwie, tłumaczenia treści, stosunek wobec aktualnych wydarzeń życia codziennego, uzasadnienie drukowania oraz porady czytelnikom, na co trzeba zwrócić szczególną uwagę w tekście.

Już w tytule Biblii pojawia się teza, że owa księga musi służyć nie tylko uczcie Boga, lecz też nauczaniu zwykłych ludzi. Takie postrzeganie roli Biblii jest całkiem nowe dla ówczesnej Europy i pozwala zaliczyć Skarynę do najbardziej nowatorskich działaczy tego okresu. Inna wybitna postać białoruskiego renesansu – to poeta, przedstawiciel nowołacińskiej wschodniosłowiańskiej szkoły literackiej XVI wieku Mikołaj Husowski. Jego życie i twórczość jest klasycznym wzorcem życia i twórczości przedstawicieli średniowiecznej inteligencji, dla których język łaciński był podstawowym językiem ogólnoeuropejskiej nauki i literatury.

W 1522 roku powstaje wielki poemat Husowskiego „Pieśń o żubrze” napisany na zamówienie Papieża Leona X. W 1523 w Krakowie w drukarni Hieronima Wistara wydrukowana została książka pod tytułem „Pieśń o żubrze”, która zawierała poemat oraz 11 wierzy Husoŭskiego. Bardzo ciekawa jest historia powstania utworu. Mikoła Husowski znajdował się jako członek delegacji dyplomatycznej i doradca jej przewodniczącego biskupa Erasmusa Viteliusa Ciołka w Rzymie. Wówczas papieżem był Leon X, wielki wielbiciel polowań. Za jego czasów w Rzymie bardzo często prowadzone były walki z bykami. Na jednym takim przedstawieniu obok loży papieskiej okazali się i biskup wileński ze swym doradcą. Patrząc, ja toreador walczy z rozjuszonym bykiem, Husowski powiedział, iż widok ten nie wywiera na niego wielkiego wrażenia, skoro uczestniczył w palowaniu na żubra i widział o wiele bardziej fascynujące rzeczy. Słowa te usłyszał papież i zaczął rozpytywać Husowskiego, a później zażądał, żeby Husowski napisał poemat opisujący wielkoksiążęce palowania w lasach Wielkiego Księstwa Litewskiego.

W poemacie zawierającym 1000 wierszy znalazł się opis niepowtarzalnej przyrody Białorusi, w opowieściach o Wielkim Księstwie i jego władcach, zwłaszcza o Witoldzie, o puszczy białoruskiej i zwierzynie, o sposobach polowania na żubra, o jego wyglądzie i zachowaniach widoczna jest wielka miłość poety do kraju ojczystego, fascynacja sławną historią państwa czasów Witolda. Poemat „Pieśń o żubrze” stał się nie tylko wybitnym utworem poetyckim i kolejnym dowodem przynależności kultury białoruskiej do grona kultur europejskich, lecz też utworem o niesamowitym pięknie, pokazuje panoramę życia narodu i państwa na przełomie historii, na przełomie doby Średniowiecza i Odrodzenia.

Wybitnym przedstawicielem literatury cerkiewno-polemicznej Białorusi XVII wieku jest Anatazy Filipowicz. Jest twórcą publicystyki narodowej białoruskiej o charakterze polemicznym. Również Filipowicza zalicza się do założycieli narodowej literatury pamiętnikarskiej. Zasłynął jego Diariusz, napisany w 1644 roku. Jest to zbiór publicystyki, pokazujący walkę religijną oraz prawdziwy opis życia ówczesnej Rzeczypospolitej, głównie niższych warstw społecznych. Diariusz jest utworem wielowarstwowym, łączy bowiem notatki z podróży i tłumaczenia, wspomnienia, pamiętniki, życiorys, legendy i mistyczne opowieści, listy Filipowicza, przemówienia, szkice osobnych artykułów, traktaty filozoficzne i nawet wiersze o walce.

Strony: 1 2 3 4 5 Następna »