Krótki rys historyczny

 

W początkach naszej ery Japonię zamieszkiwało szereg odrębnych plemion. Proces ich zjednoczenia dokonał się w I w., gdy powstało pierwsze państwo japońskie - Yamato. W IV w. Japonia podbiła część Korei, skąd na wyspy japońskie dotarł buddyzm szeroko rozpowszechniając się przez następne stulecia. Od początku VII w. zaznaczał się w Japonii wyraźny spadek rangi cesarzy. Faktycznymi dysponentami władzy byli najpierw buddyjscy mnisi, później przedstawiciele potężnych rodów magnackich.

W IX w. do władzy doszedł ród Fujiwara, następnie w 1192 r. przedstawiciel rodu Minamoto - Yoritomo, który wybrany na shoguna (naczelnego wodza) przejął pełnię władzy nad państwem. Po śmierci kolejnego shoguna - Takanuji Ashikaga - państwo uległo rozpadowi na szereg oddzielnych prowincji rządzonych przez przedstawicieli poszczególnych rodów magnackich. Prowincje prowadziły ze sobą nieustanne walki.
W XVIII w. jednemu z władców feudalnych - Togukawie Ieyasu - udało się na powrót zjednoczyć Japonię, przywrócić system centralnej władzy nad krajem. Nowy władca zbudował sprawne państwo ze stolicą w Edo (dzisiejsze Tokio). W polityce zagranicznej zastosował ścisły izolacjonizm handlowy, zerwał wszelkie kontakty z zagranicą, zmusił do wyjazdu z kraju wszystkich Europejczyków. Gospodarcza i polityczna izolacja Japonii przełamana została pod naciskiem państw zachodnich. W lipcu 1853 amerykańskie okręty wpłynęły na wody zatoki Uraga, ich dowódca komandor M. Perry zażądał w imieniu USA nawiązania stosunków handlowych. Japonia ustąpiła obawiając się interwencji zbrojnej.

W późniejszym czasie nawiązała współpracę handlową z kolejnymi krajami: Wielką Brytanią, Rosją, Francją, Holadnią i Portugalią. Liberalizacja stosunków z zagranicą doprowadziła do wzrostu napięć wewnątrz kraju. Przeciwnicy rządów shogunów domagali się restauracji władzy cesarskiej. W styczniu 1868 procesarscy powstańcy zdobyli pałac w Edo, zmuszając do zrzeczenia się rządów ostatniego shoguna - Yoshinobu Tokugawę.

Nowym władcą Japonii został cesarz Mutsuhito, który zlikwidował shogunat i zainicjował system reform społecznych i ekonomicznych zwanych restauracją Meidżi. Państwo przeszło szereg głębokich przeobrażeń, prowadzono systematyczną politykę modernizacji kraju, opartą na wzorach zachodnich. Na przełomie XVIII i XIX w. Japonia przekształciła się w wschodnioazjatyckie mocarstwo, pokonując m.in. Chiny (1894), Rosję (1904), anektując Koreę (1905). Opowiadając się w I wojnie światoej po stronie aliantów Japonia uzyskała niemieckie posiadłości na Oceania Spokojnym.

W tym okresie w kraju szybko rozwijał się przemysł i handel. W 1931 r. wojska japońskie rozpoczęły wojnę w Mandżurii, zajmując do 1933 r. cały kraj, na obszarze którego proklamowano powstanie marionetkowego państwa Mandżukuo. Zabór Mandżurii spotkał się z ostrym sprzeciwem opinii międzynarodowej, skutkiem czego Japonia wystąpiła w 1933 r. z Ligii Narodów. W 1937 r. wybuchła wojna z Chinami, w wyniku której wojska japońskie opanowały niemal wszystkie ważne miasta Chin.

Dalsza ekspansja w Azji nie była już możliwa bez konfrontacji militarnej ze Stanami Zjednoczonymi, którym zaczęła zagrażać rosnąca potęga Japonii w tej części świata. Japończycy rozpoczęli wojnę niszcząc stacjonującą w Pearl Harbour na Hawajach amerykańską flotę Pacyfiku (XII 1941). Po początkowych sukcesach armii japońskiej inicjatywa przeszła w ręce Amerykanów, którzy do 1945 r. pokonali Japończyków.

Okupacyjne władze amerykańskie wprowadziły w Japonii demokratyczny system sprawowania władzy. Cesarzem pozostał zasiadający na tronie od 1926 r. Hirohito, był on jednak zmuszony zrzec się boskich przymiotów swego panowania. Odbudowana z niemal kompletnej ruiny gospodarka japońska, dzięki wydatnej pomocy amerykańskiej, od początku prezentowała wysoki poziom zaawansowania techniczno-technologicznego. Japonia dynamicznie rozwijała się, szybko stając się potęgą przemysłową i handlową w skali świata. Od 7 I 1989 r. władcą Japonii jest cesarz Akihito.

Uchwalona w 1946 r. konstytucja zabrania używania wojsk japońskich poza terenami kraju. Ewenementem powojennej japońskiej polityki jest fakt, że państwo będące drugą po Stanach Zjednoczonych potęgą gospodarczą, faktycznie nie prowadziło własnej polityki zagranicznej. Przełomem w tej kwestii może okazać się sprawa Wysp Kurylskich, których zwrotu Japonia żąda bardzo stanowczo, uzależniając od tej kwestii swą pomoc gospodarczą dla Rosji. 24 lipca 1998 r. premierem został Keizo Obuchi, przewodniczący rządzącej Partii Liberalno-Demokratycznej - ustąpił ze stanowiska 2 kwietna 2000 r. z powodu choroby. Nowym premierem został 5 kwietnia 2000 r. Yoshiro Mori (również nowy przewodniczący współrządzącej Partii Liberalno-Demokratycznej). Pod koniec kwietnia 2001 r. nowym przewodniczący PLD został Junichiro Koizumi od maja tegoż roku sprawujący funkcję premiera. W 2003 r. rząd japoński odmówił wydania przebywającego na terytorium kraju byłego dyktatora Peru A. Fujimori, który poszukiwany jest listem gończym Interpolu. W 2004 r. Japonia wystąpiła o stałe miejsce w Radzie Bezpieczeńswa ONZ.

Wybory parlamentarne z 2005 r. przyniosły zdecydowane zwycięstwo Partii Liberalno-Demokratycznej, premierem pozostał J. Koizumi.

 

 


 

 

polecamy:

  • icoJkalen.pdf, Krótka historia stosunków polsko-japońskich w XX wieku - opracował Mateusz Flak
  • icoLipszyc.pdf, Z HENRYKIEM LIPSZYCEM, japonistą, byłym ambasadorem RP w Tokio, rozmawia Mateusz Flak