Rozwój Graffiti w kontekście tradycji i współczesnych wydarzeń w Iranie

 

 

Graffiti, czyli uzewnętrznianie emocji różnych grup społecznych za pomocą napisów i symboli umieszczanych na murach, stało się zjawiskim międzynarodowym i jest dziś elementem spotykanym w większości miast na świecie. Kilka lat temu fenomen graffiti dotarł do Iranu. Działalność irańskich grafficiarzy jest inspirowana zjawiskiem ukształtowanym na Zachodzie, lecz często wyróżnia się swoim własnym charakterem artystycznym, społecznym i politycznym.Celem artykułu jest przedstawienie genezy tego zjawiska w Iranie, a także próba opisania jego charakteru w oparciu o tradycję kultury perskiej i obecnej sytuacji w Islamskiej Republice Iranu.

 

Rozwój sztuki ulicy i narodziny graffiti

Początki graffiti to przełom lat 60-tych i 70-tych XX wieku. Wtedy wśród nowojorskiej młodzieży popularne stały się wodoodporne markery, za pomocą których umieszczali oni swoje imiona i pseudonimy na murach, klatkach schodowych czy w przejściach podziemnych. Współcześnie graffiti uliczne wykonywane jest najczęściej farbą w sprayu. Rozwinęły się też inne techniki tworzenia obrazów na murach za pomocą pędzla i farby akrylowej lub wcześniej przygotowanych szablonów. Nowe metody umożliwiają tworzenie większych i bardziej kolorowych obrazów, writerzy (twórcy graffiti) traktują swoją działalność z coraz większą powagą, dbają o kompozycję i staranność wykonania. Jean Dubuffet (1901-1985), kontrowersyjny malarz i rzeźbiarz jako pierwszy określił graffiti jako rodzaj sztuki. Dubuffet dostrzegł walory estetyczne napisów na murach i płotach i wydał album z ich reprodukcjami. Graffiti nadal jest postrzegane jako zjawisko stojące w opozycji do kultury wysokiej. Jego charakter jest bezpośrednim odzwierciedleniem jego genezy; powstawaniu graffiti zawsze towarzyszy protest i bunt. Jak zauważa Ryszard Kapuściński graffiti pojawia się w momencie kryzysu. „Oznaczają one że całe społeczeństwo albo grupa społeczna chce coś zakomunikować, chce coś powiedzieć. Graffiti były obecne w okresie rewolucji irańskiej, w czasie zamachu stanu w Chile, w społecznościach murzyńskich w Stanach Zjednoczonych w momentach konfliktów, w 1968 roku w Paryżu ”.Geneza polskich graffiti związana jest pośrednio z solidarnościową walką o wolność. Fani pisania na murach są programowo nieagresywni. Ich bunt pozbawiony jest przemocy, lecz historia pokazuje, że posiada ogromną siłę. W Iranie tworzenie graffiti jest symbolem samodzielnego, niezależnego myślenia i być może ważnym krokiem na drodze do wolności. 3. Irańska tradycja a graffiti

 

Graffiti w Iranie jest zjawiskiem nowym i do niedawna nie znanym, mimo że w kulturze tego kraju od zawsze istniała tradycja umieszczania napisów lub obrazów na murach, bądź wykuwanie ich w skale. Dawniej miały one służyć do nawiązywania kontaktu ze społeczeństwem, siłami wyższymi, bądź pełnić funkcję dekoracyjną. Pierwsze inskrypcje pojawiły się już za czasów Achemenidów, między VII wiekiem p.n.e. a III wiekiem p.n.e . Napisy te były umieszczane bardzo wysoko na skałach lub były ukrywane w jaskiniach, co może świadczyć o tym, że ich odbiorcami nie byli poddani. Staroperskie pismo klinowe w jakim powstawały nie było powszechnie znane w społeczeństwie, służyło głównie do napisów ceremonialnych, co może świadczyć o tym ,że powstałe wówczas inskrypcje były adresowane do bóstw. Dynastia Sasanidów jako pierwsza w Iranie zaczęła wykorzystywać publiczną przestrzeń do celów propagandowych. Oprócz napisów informujących o potędze i dokonaniach władców, tworzyli reliefy. Płaskorzeźby będące ilustracją do tekstu, kierowane były do społeczeństwa. Charakteryzowały się łatwą do odczytania symboliką i odwoływały się do powszechnych skojarzeń. Jednym z bardziej imponujących dzieł jest Naqsh-e Rostam przedstawiający obejmującego władzę Ardashira, któremu Ahuramazda przekazuje dysk (huarene, symbol władzy). Oboje przedstawieni są w postaci wojowników, dosiadających koni, pod kopytami których leżą: pokonany przez Ardaszira Artabanos (ostatni z poprzednio panującej dynastii Arsacydów) i pokonany przez Ahuramazdę Aryman. Celem tej ilustracji było pokazanie zwycięstwa Sasanidów i uwierzytelnienia ich władzy poparciem udzielonym przez samego Boga. VII wiek to najazd arabski i rozwój kultury muzułmańskiej. Islam wprowadzając zakaz przedstawiania na obrazach istot żywych, zainspirował artystów do rozwijania sztuki kaligrafii, do dziś kultywowanej w Iranie. Ozdobnym pismem arabskim dekorowano budowle religijne jak i pałace władców, umieszczając na ścianach teksty koraniczne.

Strony: 1 2 3 4 Następna »