I tak jedni spośród muzułmańskich teologów uważają, że chęć ograniczenia urodzin to zwątpienie w opiekę Bożą. Przeciwko temu poglądowi wysuwano twierdzenie, iż Bóg, jeśli tylko zechce, będzie mógł stworzyć nowe życie mimo wszystkich zabezpieczeń stosowanych przez parę. Drugi kierunek jest znacznie bardziej liberalny, a jego wybitnym przedstawicielem był Abu Hamid al-Ghazali (1058-1111). Według niego zapobieganie ciąży jest dozwolone bądź nie w zależności od motywacji. I tak niedopuszczalne jest ono w przypadku obawy przed spłodzeniem dziewczynki lub gdy kobieta boi się rodzenia lub nie chce dziecka karmić. Uzasadnione jest zaś zapobieganie ciąży z przyczyn materialnych, ze względu na zdrowie kobiety, a nawet gdy chce ona zachować urodę.

Prawo muzułmańskie od dawna uznaje kontrolę urodzin. Częstokroć wiąże się ona z polityką demograficzną. W Egipcie w 1937 roku wielki mufti wydał fatwę zezwalającą na zapobieganie ciąży przy zgodzie obojga partnerów ze względu na zdrowie kobiety lub kwestie ekonomiczne, w 1965 roku zbliżone orzeczenie wydał wielki mufti Algierii, w Iranie zaś głos decydujący ma w tej dziedzinie kobieta.

Tendencje w stosunku do antykoncepcji dzielą zatem społeczeństwo na dwa obozy. Jedni uznają ją przy założeniu, iż nie powoduje ona trwałej bezpłodności. Inni zdecydowanie się od niej odżegnują - są to często ludzie z biednych, prostych środowisk, gdzie liczne potomstwo jest jedynym zabezpieczeniem na starość.

Podobnie problemowa staje się aborcja. Opierając się na Koranie, można stwierdzić, iż człowiek, który już się stał, jest sługą Bożym (19,93) oraz własnością Boga (10,68), nie powinien więc podlegać dyspozycji rodziców. Z tematem aborcji niczym w środowiskach chrześcijańskich, niezmiennie wiąże się pytanie, w którym momencie istota ludzka jest już jakby pełna. Tradycyjny pogląd głosi, iż wówczas, gdy wyraźnie ukształtowane są różne części ciała, a embrion otrzyma duszę (chwilę tę wyznacza się na 120 dni od poczęcia lub wcześniej). Oficjalne stanowisko prawników muzułmańskich względem aborcji nie jest aprobujące, co potwierdziła Pierwsza Międzynarodowa Konferencja Medycyny Muzułmańskiej w Kuwejcie w 1981 roku. Niemniej jednak w określonych wypadkach aborcja jest dozwolona. W Egipcie, Algierii, Iranie, Pakistanie i Turcji usprawiedliwieniem jest ochrona życia matki, w Maroku również zagrożenie jej zdrowia, w Tunezji ciążę można usunąć do trzeciego miesiąca jej trwania (co zapobiega eksplozji demograficznej).

W wielu krajach muzułmańskich kobiety w trudnych warunkach ekonomicznych decydują się na aborcję - są często jedyną stroną ponoszącą odpowiedzialność za regulację narodzin. Podczas gdy jedne pary mają problem ze zbyt dużą ilością dzieci, inne borykają się z trudnościami w ich spłodzeniu. W takim wypadku para, ale tylko małżeńska, może w zgodzie z islamem zastosować metodę sztucznego zapłodnienia. Jednakże kobieta może być zapłodniona tylko nasieniem swojego męża, a mąż ten nadal musi żyć, tak by model rodziny rodzice + dziecko był zachowany. Nie jest zatem dozwolone zapłodnienie nasieniem anonimowego dawcy czy zamrożonym wcześniej nasieniem zmarłego męża.

Społeczeństwa muzułmańskie wypracowały model silnej wzajemnej opieki nad poszczególnymi członkami rodziny - w świecie islamu istnieje dużo mniej domów opieki społecznej czy domów dziecka, gdyż opiekę nad ich hipotetycznymi pensjonariuszami obejmują członkowie ich rodzin. Często podkreśla się, iż sam Mahomet był sierotą, a nakazy takiej opieki znajdują się w Koranie:

Powiedz: "Bóg daje wam pouczenie o nich - to, co wam się recytuje w Księdze: w sprawie osieroconych dziewcząt, którym nie dajecie tego, co im zostało przepisane, kiedy pragniecie je poślubić; i pouczenie w sprawie słabowitych dzieci; i abyście byli dla sierot sprawiedliwi."
A cokolwiek uczynicie dobrego, to, zaprawdę, Bóg wie o tym dobrze! (4:127)

Czyż nie znalazł cię sierotą i czy nie dał ci schronienia? Czy nie znalazł cię błądzącym i czy nie poprowadził cię drogą prostą? I czy nie znalazł cię biednym, i nie wzbogacił cię? Przeto sieroty - nie uciskaj! (93:6-9)


Stąd znacznie rzadziej można spotkać w społeczeństwie muzułmańskim adopcję. Jej zasady również różnią się od tych dotyczących adopcji europejskiej. Adopcja muzułmańska nazywa się kafala. Osoby przyjmujące dziecko nie zostają jego nowymi rodzicami, a opiekunami, co niesie za sobą liczne konsekwencje prawne. Dziecko przysposobione nie dziedziczy majątku po swoich opiekunach, ale nie traci praw do spadku po rodzicach biologicznych, a jeśli posiada pieniądze, jego nowi opiekunowie nie mają do nich prawa. Dziecko nie przyjmuje też nazwiska swoich opiekunów. Gdy osiągnie dojrzałość płciową, ma prawo do zawarcia związku małżeńskiego z przysposabiającym opiekunem. Z powodu możliwości zawarcia małżeństwa z opiekunem, dorosła dziewczyna musi zakrywać się przed swoim opiekunem płci męskiej podobnie jak przed obcymi mężczyznami.