W przededniu kolejnej 70 rocznicy upamiętnienia likwidacji „Zigeunerlager” w KL Auschwitz-Birkenau społeczność romską przepełnia uczucie zadumy i refleksji. W dniu 2 sierpnia 2014 roku będzie mieć miejsce 70-rocznica likwidacji tzw. „Zigeunerlager” w KL Auschwitz-Birkenau. Uroczystość ta obchodzona jest rokrocznie w dniu 2 sierpnia w ramach Dnia Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti.


Tegoroczne obchody, jak co roku organizowane przez Stowarzyszenie Romów w Polsce, przy współpracy Centralnej Rady Niemieckich Sinti i Romów, rozpoczną się w dniu 2 sierpnia w Oświęcimiu. Przedstawiciele władz rządowych i samorządowych, korpusu dyplomatycznego oraz liderzy społeczności romskiej w wielu krajów Europy m.in. Polski, Niemiec, Austrii, Holandii, Hiszpanii, złożą kwiaty w miejscach kaźni na terenie byłego obozu zagłady KL Auschwitz-Birkenau: przy krematorium V i pod ścianą straceń.


2 sierpnia uczestnicy obchodów spotkają się przy wejściu do dawnego Zigeunerger, aby wspólnie przejść pod pomnik zamordowanych Romów i Sinti, gdzie zostanie oddany hołd ponad 20 tysiącom Romów, którzy zostali zamordowani w KL Auschwitz-Birkenau.



Świadomość społeczna o zagładzie Romów jest ciągle bardzo niska. Dopiero w ostatnich kilkunastu latach wiedza na temat skali zbrodni popełnionej na Romach przez nazistów w okresie II wojny światowej zaczęła powoli zaczyna docierać do powszechnej świadomości społecznej. W tym szczególnym dniu warto pamiętać o rozmiarze hekatomby jaka była udziałem Romów. Okres wojenny i towarzyszącej mu okupacji krajów europejskich przez hitlerowców przeżyła mniej niż połowa przedwojennej romskiej populacji. W niektórych krajach ten odsetek był jeszcze wyższy np. w krajach bałtyckich wymordowano ponad 90% wszystkich Romów. Rozmiarów zbrodni nie można nawet do końca oszacować, gdyż zdecydowana większość Romów została zamordowana w lasach, pozostając już na zawsze bezimiennymi ofiarami ideologii faszystowskiej.


Odpowiedzialność za eksterminację Romów spoczywa także na innych narodach Europy Środkowo-wschodniej. W Chorwacji doby Ante Pavelicia lokalni faszyści – ustasze, dokonywali prawdziwych czystek wśród społeczności romskiej, często skalą okrucieństwa i bestialstwa przewyższając samych nazistowskich oprawców. Symbolem tego był obóz koncentracyjny w Jasenovac. Podobnie sytuacja przedstawiała się w Rumunii, gdzie rządzący wówczas dyktator gen. Antonescu na terenie okupowanej Transnistri zorganizował system obozów, w których zginęło w wyniku chorób, bicia, tortur i niewolniczej pracy dziesiątki tysięcy Romów. Uruchomiona przez nazistów spirala nienawiści i ludobójstwa wobec Romów zyskała żyzny grunt w znacznej części społeczeństw i krajów tej części Europy. Na mniejsza skalę działania antyromskie miały miejsce także w Czechach, Słowacji, Węgrzech, Grecji.


Przy tej okazji należy przypominać o konieczności pielęgnowania pamięci o zagładzie i świadomości realizmu zbrodni popełnionej przez nazistów na Romach, Żydach i innych narodach europejskich, której nie można opisać tylko poprzez statystykę i suche fakty, lecz należy pamiętać o jej indywidualnym wymiarze.


W uroczystościach planowany jest udział ponad tysiąca osób, w tym Romów z Polski i z zagranicy, a także byłych więźniów Auschwitz, przedstawicieli polskiego rządu, parlamentu i korpusu dyplomatycznego. Pod pomnikiem upamiętniającym zagładę Romów na terenie byłego Zigeunerfamilienlager złożą wieńce.


Szczegółowe informacje na temat organizowanych obchodów można znaleźć na stronie internetowej Stowarzyszenia Romów w Polsce.


Obóz romski zlikwidowano w nocy z 2 na 3 sierpnia 1944 roku na rozkaz Reichsfuehrera SS Heinricha Himmlera. Tej nocy zamordowano 2897 osób – kobiet, meżczyzn, dzieci i osób w podeszłym wieku. Ogółem w KL Auschwitz unicestwionych zostało ok. 21 tysięcy Romów.


Marek Isztok

(2014-07-31)