Kurdystan i misje

 

W pewnym stopniu historia działań misyjnych w Kurdystanie to historia tłumaczenia tekstów świętych na język kurdyjski, to historia podejmowanych wysiłków aby tekst Biblii był komunikatywny, by był zrozumiały i zaakceptowany.

Pierwszy znany tekst chrześcijański w języku kurdyjskim pochodzi z 16 wieku i jest to tłumaczenie modlitwy liturgicznej Święty Boże – obecnie przechowywany w Bibliotece rękopisów Matenadaranie w Erywaniu. Tekst zapisany jest alfabetem ormiańskim w dialekcie kurmandżi. Ma on oczywiście duże znaczenie dla studiów kurdyjskich, ale również jako świadectwo pierwszych prób kształtowania leksyki chrześcijańskiej w języku kurdyjskim, czyli rzeczywistości językowej obcej Kurdom. Do leksemów chrześcijańskich z pewnością zaliczyć można wyraz określający krzyż, przejęty z ormiańskiego xāč i obecnie używany we wszystkich dialektach kurdyjskich, również w perskim. Świadczy to o obecności Ormian wśród Kurdów.

Wspomniany tekst podobnie jak późniejsze tłumaczenia fragmentów Biblii na dialekt kurmandżi, zapisywane pismem ormiańskim, wykluczają Kurda jako adresata. Były one przeznaczone dla mówiących po kurdyjsku Ormian, a więc dla chrześcijan.

Nie mamy z tego okresu informacji dotyczących konwersji Kurdów na chrześcijaństwo, jeśli jednak do nich dochodziło, Kurdowie przyjmowali język Kościoła do którego wstępowali, czyli ormiański, bądź asyryjski, ulegając stopniowej asymilacji.

Również działające na terenie Kurdystanu misje katolickie od 17 wieku i protestanckie od wieku 19 nie koncentrowały się na pozyskaniu zwolenników wśród muzułmanów, ale przede wszystkim na reewangelizacji Ormian i Asyryjczyków. Co w konsekwencji prowadziło do rozłamów w tych Kościołach.

Do zaostrzenia kontaktów między miejscowymi chrześcijanami a muzułmanami doprowadziła zwłaszcza działalność misjonarze protestanckich w dziewiętnastym wieku rozbudzili nadzieje i aspiracje polityczne chrześcijan, a to prowadziło do konfliktów z ludnością muzułmańską.

W pewnym stopniu więc Kurdystan i działalność misjonarzy różnych wyznań ukazał dość istotną prawdę, że kontakty miedzy religiami często są pochodną kontaktów, czy raczej konfliktów wewnątrzreligijnych, i rywalizacji przedstawicieli różnych wyznań, i nie chodzi tu bynajmniej o konflikt protestancko-katolicki, ale znacznie poważniejszy, objawiający się sprzeciwem kościołów, zwanych orientalnymi wobec prowadzenia misji wśród muzułmanów – Kurdów, dla przykładu blokowanie działalności misjonarzy katolickich w 17 wieku przez miejscowych Ormian. Ten problem pojawia się również współcześnie – przykład z Teheranu.

Niemniej, podkreślić należy, że zainteresowanie odrębnością Kurdów w świecie islamu i językiem kurdyjskim, przynajmniej na początku, jest właśnie charakterystyczne dla misjonarzy katolickich. W XVII w. misjonarze dominikańscy ze Stambułu, w klasztorze na Galacie, utrzymując kontakt ze swoją misją w Kurdystanie, przygotowali słownik kurdyjski. Słownik ten nie był publikowany, pozostał w rękopisie. Członek misji w Kurdystanie Maurizio Garzoni opublikował pierwsze opracowanie gramatyki i słownictwa języka kurdyjskiego, pt. Grammatica e vocabolario della lingua Kurda, wydane w XVIII w.

  • icokurdyjski.pdf, O najnowszych przekładach Biblii na jezyk kurdyjski (kurmandzi) - aspekt społeczno-kulturowy